سیاه مشق نستعلیق - کاتب ناشناس

الهم صل علی محمد و آل محمد

کتبه الحقیر المذنب

اندازه اصلی : ۵/۱۷ * ۵/۲۴ سانتیمتر

قطعه ای به خط مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی

به غلامي تو مشهور جهان شد حافظ

......................

تصویر پائین عکس از روی اصل نسخه می باشد

اندازه اصلی : ۵/۲۴ * ۳۸

چلیپای نستعلیق - مرحوم میرعماد

چلیپای ترکی به رقم مرحوم میرعماد

مقاله ای به قلم دوست بزرگوارم جناب آزرم

 

 دقیقا سال انتشار آلبومی را که جناب استاد مشعشعی از تعدادی ازآثار شکسته مرحوم میرزا غلامرضا گردآوری و منتشر کرده بودند را بخاطر ندارم. منظور بنده دقیقا همان آثاری است که امضای درویش عبدالمجید را داشتند.

سالیان زیادی قبل از انتشار این مجموعه، هر وقت که این آثار را بصورت پراکنده در کتب و نشریات مختلف و با کیفیت نازل میدیدیم ، این سوال پیش میآمد که چرا مرحوم درویش، در دانگ جلی اینقدرقوی و زیبا و مسلط و متفاوت با دیگر آثارش در دانگ های غبار و خفی مینوشته و انگاردر این تفاوت دانگ ، طرز نوشتن و سبکش هم تغییر میکرده و این وسط معیار قضاوت فقط امضای آن آثار با نام مرحوم "درویش" بود. تا اینکه جناب استاد مشعشعی پرده از این راز برداشتند که آثاری که تاکنون با امضای "درویش عبدالمجید" در دانگ درشت وجلی بعوان آثار درویش معرفی میشده در اصل ، کاتبش، شخص مرحوم میرزا غلامرضا بوده.

در خصوص اینگونه قطعات و همینطور مجعولاتی که به مرحوم میرزا غلامرضا منتسب کرده اند در این رابطه که میرزا در هنگام تنگدستی و برای امرار معاش دست به جعل آثار "درویش" میزده و آنها را باسم آثار مرحوم درویش میفروخته ، بصورت پراکنده در احوال و آثاری که از آن مرحوم نوشته میشده، کم نخوانده ایم.

با توجه دقیق به کتابی بنام "احوال و آثار درویش عبدالمجید طالقانی" با پژوهش و نگارش غلامرضا مشعشعی که درماههای اخیر به بازار کتاب عرضه شده ، در صفحه 489 آن ، به قطعه مشقی شکسته ای از مرحوم میرزا بر میخوریم که کاتب ، در گوشه ای از آن مرقوم نموده :

از روی نگارشات حضرت استاد اعظم مولانا درویش عبدالمجید علیه الرحمه والمغفرة بجهة ضبط ترکیب نوشته گردید. شهر صیام 1303

از این قطعه و نوشته توضیحی مرحوم میرزا ، میتوان باین نتیجه رسید که در آن زمان بخاطر نبود امکاناتی نظیر دستگاههای کپی یا عکسبرداری که امروزه به وفور در اختیارهمه ماست ، هدف و نیت مرحوم میرزا ازنوشتن آن آثار و آنهم با امضای "درویش" چیزی بجز نسخه برداری و ضبط دقیق ترکیب درآثار "درویش" و وفاداری به اصل در کپی برداری از آثار گرانسنگ مرحوم "درویش عبدالمجید طالقانی" نبوده مضافا" اینکه با توجه به فاصله تاریخی و زمانی حیات مرحوم درویش با میرزا و همینطور کهنگی آن آثار، با معدوم شدن یا آسیب دیدن آنها، هیچ نسخه دومی از آن قطعات بجا نمیمانده و در اصل مرحوم میرزا با این ابتکار، خدمتی مهم در هنر خوشنویسی انجام داده

با کمال تاسف و شرمساری باید یاد آورشد که از آن گونه تهمت ها و مجعولاتی که در ابتدا آوردم ، در حق مرحوم "میرزا غلامرضا اصفهانی" کم صورت نگرفته. بعنوان نمونه ای دیگر در صفحه 8 از کتابی با نام:

یادنامه محمد رضا کلهر- بمناسبت یکصدمین سال درگذشت استاد بزرگ خوشنویسی ایران

و با عنوان " تقوای کلهر و قداست هنر" این مطلب از قلم شخصی (که ... خدایش بیامرزد) نوشته شده که:

... میرزا* را کجا میتوان قیاس کرد با آنان که ** دو اطاقی چون سر طویله در گوشه خانه ثروتمندی*** کبوتر باز بگیرند و به قطعه نویسی برای صاحب خانه بپردازند و تاریخ تولد پسرشان را**** نیز با سیاه مشق قطعه کنند.

* مرحوم میرزا رضا کلهر

** مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی

*** مرحوم دوستمحمد خان معیر الممالک

**** مرحوم دوستعلی خان معیرالممالک

بد نمیبود ، آن شخص که (....خدایش بیامرزد) دقیقتر و بهتر و منصفانه تر به شخصیت های مورد مقایسه شان توجه میکردند تا بهتر متوجه میشدند که از نظر شخصیتی و کیفیت آثار، میباست کدامیک را به دیگری ارجح میدانستند ، آن که گاها" در سیاه مشقهایش الفاظ رکیک و زننده و فحش و ناسزا را مشق میکرده یا آن که زندگی اش را صرف هنر محض و زندگی با مرکب و قلم و کاغذ و مطالعه واعتلای خوشنویسی کرده

بگذریم ...، خداوند همه شان را بیامرزد وروحشان را غرق نور و رحمت و لطفش بفرماید

 

                                                                                                                 آ. آزرم

                                                                                                         شهریور ماه 1391

سیاه مشق - مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی

سیاه مشق معروف مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی که در آخرین سال حیات خود (۱۳۰۴) به رشته تحریر درآوردند . بنده مدتی قبل به دلایلی آنرا در نرم افزار فتوشاب به این صورت درآوردم.

سیاه مشق نستعلیق - مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی

هو

میشکفتم ز طرب زآنکه چو گل بر لب جوي / بر سرم سایه ی آن سرو سهی بالا بود

در نزد قبله محترم

هو

الفقیر غلام رضا غفرله سنه ۱۲۸۸

دو قطعه به خط مرحوم احمد شاملو

چلیپای منتشر نشده از مرحوم میرعماد + سیاه مشقی دیدنی از مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی

 

سختم عجب آید که چگونه بردش خواب / آنرا که به کاخ اندر یک شیشه شراب است

.................................................

رباعی که در مدح شه گفته عبدی / سرجمله شهزاده ها میرساند

بباید نوشتن به آب زر آن را / که سلطان حسن میرزا میرساند

کتبه الفیر عمادالحسنی غفرله

دوچلیپای منتشرنشده ازمرحوم میرزاغلامرضااصفهانی بمناسبت آغازپنجمین سال فعالیت Persian Calligraphy

 

بابت كيفيت پائين تصاوير پيشاپيش عذرخواهي ميكنم.

هر دو چليپا از ايران خارج شده اند.

چلیپای نستعلیق مرحوم علیرضا عباسی

تا گهی رو به فراز آورد و گه به نشیب / بهر احداث حوادث فلک دایره ساز

پیکر خصم ترا خاک برد رو به نشیب / دشمن جاه ترا دار کند سر به فراز

فقیر علی رضا عباسی غفر الله ذنوبه

چلیپای منتشر نشده ای از مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی + دیتیل

به مناسبت آغار پنجمین سال فعالیت وبلاگ خوشنویسی ایرانی این پست تقدیم شما بازدید کنندگان گرامی میشود .۱۰ شهریور ۱۳۸۷ اولین پست این وبلاگ در دنیای مجازی منتشر شده که ادامه این مسیر وبلاگی را پدید آورد که جزو یکی از پر بیننده ترین صفحات مربوط به حوزه خوشنویسی شد. به مناسبت ارج نهادن به این واقعه و این وبلاگ ( که شدیدا به آن علاقه دارم ) سعی خواهم کرد طی روزهای آینده آثار دیده نشده یا کمتر دیده شده ای از قدما در این وبلاگ تقدیم شما شود.

      

   

   

   

 

هوالمعز

مژده ای دل که مسیحا نفسی می آید / که ز انفاس خوشش بوی کسی می آید

کس ندانست که منزلگه معشوق کجاست / اینقدر هست که بانگ جرسی می آید

از غم هجر مکن ناله و فریاد که دوش / زده ام فالی و فریاد رسی می آید

العبد المذنب الفقی الحقیر المسکین

غلام رضا غفر ذنوبه و ستر عیوبه

......................................................

از مجموعه انجمن خوشنویسان ایران

دوستان انجمن خوشنویسان ! واقعا زمان انتشار باکیفیت این آثار نرسیده است ؟

نسخ ایرانی - مرحوم زین العابدین محلاتی

نسخ جلی - مرحوم وصال شیرازی

دو قطعه خط نسخ از مرحوم زین العابدین اصفهانی(اشرف الکتاب)

تصویر قطعه نخست توسط سرور ارجمند و دوست گرامیم جناب آزرم برای شما بازدید کننده گرامی ارسال شده است.قطعه ای زیبا با اجرای استادانه مرحوم اشرف الکتاب که مدتی در مجموعه شخصی ایشان نگهداری می شد.

قطعه پائین اجرای دیگری از همان متن میباشد .این قطعه هم اینک در مجموعه استاد موحد میباشد و اخیرا در کتاب کلک صافی چاپ شده است.

چنانچه دوستان نسخ نویس مقایسه ای داشته باشند نکات ارزشمندی می آموزیم.

سیاه مشق - مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی

به نظر شما این خط متعلق به کدام خوشنویس است؟

تصاويري از قبر مرحوم زين العابدين اشرف الكتاب اصفهاني

   

    

 

تصاويري كه ملاحظه ميفرمائيد توسط دوست بزرگوارم جناب مختاري از اصفهان براي شما ارسال شده است.قبر مرحوم اشرف الكتاب در قبرستان تخت فولاد اصفهان در جوار شمار زيادي از مشاهير و بزرگان علم و ادب و هنر قرار گرفته است.

آنچه از تصاوير مشهود است عدم توجه مسولين مربوطه و عدم اطلاع رساني در خصوص شخصيتهاي برجسته كشور است ، متاسفانه قبور اكثر قدماي خوشنويس كشور در غربت ناراحت كننده اي بسر ميبرد.جا دارد مسولين محترم ضمن شناساندن ابعاد شخصيتي و هنري اين اساتيد سرو ساماني هم به مزار اين عزيزان هم بدهند.

سیاه مشق نستعلیق - مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی

در بحر قدم که منبع طوفانست / غواص خرد چو قطره سرگردانست
........................
این اثر روی جلد کتاب تاریخ ادبیات ایران به صورت نگاتیو چاپ شده بود(تصویر پائین).بنده با استفاده از فتوشاب اثر را به حالت اولیه برگرداندم(تصویر بالا) .دوستان عزیز در مورد سیاه مشق نظر بدهند.

دو سیاه مشق منسوب به مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی

 

تصویر این دوسیاه مشق را دوست عزیز و گرانمایه ام جناب عادل محمدی فرستاده اند .آثار فوق که در صفحه ۱۸۲ کتاب کلک صافی هم چاپ شده اند متعلق به مجموعه آقای محمدرضا شفیعی میباشند.

اندازه آثار ۲۳*۱۳

دوستان گرامی لطفا نظرات خود را در مورد قطعات مرقوم فرمایند.

سطر-شکسنه نستعلیق-استاد مجتبی ملک زاده(معاصر)- Master Mojtaba Malekzadeh

هوالله سبحانه و تعالی

از سر مستی دگر با شاهد عهد شباب / رجعتی میخواستم لیکن طلاق افتاده بود

ای معبر مژده ای فرما که دوشم آفتاب / در شکر خواب صبوحی هم وثاق افتاده بود

بتاریخ اردیبهشت یکهزاروسیصدوهشتادوهشت مجتبی ملک زاده مسوده و قلمی نمود فی سنه۱۳۸۸

سیاه مشق - مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی(ره)-Mirza Gholamreza Esfahani

هو

در سنگلاخ حیرتم افکنده روزگار / ای خضر فر خجسته از این حیرتم برآر

سنه ۱۲۹۰ یا علی مدد است

الفقیر الحقیر غلام رضا غفر ذنوبه و ستر عیوبه

به احترام استاد محمد رضا شجریان(اثر مناسبتی)

این دهان بستی دهانی باز شد / تا خورنده ی لقمه های راز شد

لب فرو بند از طعام و از شراب / سوی خوان آسمانی کن شتاب

گر تو این انبان ز نان خالی کنی / پر ز گوهر های اجلالی کنی

طفل جان از شیر شیطان باز کن / بعداز آنش با ملک انباز کن

چند خوردی چرب و شیرین از طعام / امتحان کن چند روزی در صیام

چند شبها خواب را گشتی اسیر / یک شبی بیدار شو دولت بگیر

شکسته تحریری - مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی

هوالله تعالی

در اخبار ائمه اطهار علیهم سلام الله الملک الجبار آمده که خواب مجعول بهم بافتن از شاهراه صواب انحراف و از پیشگاه حضرت احدیت روی تافتن است.با وجود ایمان بدین فرمان ، محض عرض تشکر و تفاخر  بهمگنان ، اینچند سطر را به یادگار مینگارد.

هنگام صبی ، که آغاز نماست ، قریب هفت سال از سنین عمرم گذشته و در دبستان به خواندن قرآن کریم و فرقان عظیم اشتغال داشت.شبی بخواب ، بزرگواری ارشادم نمود بتقبیل آستان ملایک پاسبان شاه اولیا علیه و علی ابنائه آلاف و التحیه و الثنا راهبری(رهبریم) فرمود.در دنبالش شتافتم تا فضایی که انتهایش ایوانی داشت یافتم که در گوشه آنجا حضرت شاه اولیا ارواح العالمین له الفدا توقف داشتند.حکم تقرب عتبه علیه ام نمود.چون نزدیکتر شدم فرموند مشقت را بیاور.علی الفور صفحه کاغذ و قلم و دواتی بحضور مبارک گذاشتم (تقدیم نمودم).در وسط آن صحیفه لام ،الف و یائی بدین شکل نگاشته ، مرحمت ، و فرمودند ، از این رو بنگار.زیاده این بخاطر نیست.

بالجمله فردای آن شب در دبیرستان بهمگنان بیان این شرافت میکرد.معلم صورت خواب را سوال نمود.این بنده صورت ماجرا کماجرا باز گقت.دیگر روز حقیر را بتحصیل خط واداشت.بعد از دو سال ، زیاده یا کم ، بر جمله همگنان برتری جسته و در سال پنجم آن تاریخ ، محض امتیاز خط نسختعلیق بخدمت شاهنشاه مبرور ، محمد شاه مغفور طاب ثراه مشرف شده ، مورد عواطف شایان و تشریفات بیکران آمده ، چند سال حسب الامر ، ایام آدینه، بدان فرخنده درگاه تشرف میجست و همواره بمراحم عالیه و خلاع فاخره از قبیل قلمدان، دوات مرصع و شالهای ترمه کشمیری و چند کلیچه ترمه و وجوه نقدی سرفراز مینمود.

عجبتر آنکه در سال چهل و یک از سنین عمر بزیارت آن درگاه عرش اشتباه مفتخر آمد تا معلوم باشد که دولت در آن سرا و گشایش در آن در است.محض عرض تشکر قلمی شد.

چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی

آن شب قدر که این تازه براتم دادند

فی شهر جمادی الآخر سنه 1302، یا علی مدد است.

............................................

این قطعه متاسفانه در چند بیوگرافی که از مرحوم میرزا دیدم به اشتباه شکسته خوانی شده که متن صحیح از نظرتان گذشت.

سیاه مشق به رقم مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی

  

 

هوالعزیز

قضا را من و پیری از فاریاب / نشستیم در خاک مغرب به آب

 سنه ۹۵ - یا علی مدد است

...................................................

شعر از سعدی علیه الرحمه

در نسخه ای دیگر کلمه (نشستیم) ( رسیدیم) نوشته شده است.

سیاه مشق پائین را بنده با استفاده از فتوشاب از تصویر اصلی جدا کردم.

معرفی بهترین کتب خوشنویسی در سالهای 89 - 90 - 91

1-یاد باد آن روزگاران – مجموعه آثار اهدایی بانو عزت ملک به کتابخانه و موزه ملی ملک – انتشارات یساولی با همکاری موزه ملک – چاپ اول 1391 –کل کتاب 140 صفحه  - 56 صفحه خوشنویسی – عکسبردای آثار از آقای امید محکمی بوده و کتاب بصورت مناسب و با کیفیت چاپ شده است – قیمت ۳۴۰۰۰ تومان – شمارگان:3000جلد

2- ۱۰سطر از آثار مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی – شامل 10سطر به صورت آلبوم از سطر نویسی های مرحوم میرزا که در موزه ملک نگهداری میشود(مرقع136) – انتشارات فرهنگستان هنر با همکاری موزه ملک – عکاس آقای امید محکمی – قیمت : بین10000تا12000 تومان.چاپ اول1390 – شمارگان : 3000جلد

3-شاهکارهای هنری در آستان قدس رضوی(منتخب قطعات نستعلیق) – چاپ اول 1391 – انتشارات موسسه آفرینش های هنری و سازمان کتابخانه ها  - موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی – عکاس : آقای امید محکمی – شمارگان:2000جلد – 264 صفحه- کتاب شامل آثار مرقع5803 و همچنین تعدادی از قطعات خزانه آستان قدس رضوی می باشد و یکی از نفیس ترین کتابهای چاپ شده در سالهای اخیر است.قیمت:بین 63000تا75000تومان

4-مرقع خجسته – شاهکار درویش عبدالمجید طالقانی – انتشارات مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی – اسکن و ناظر چاپ : آقای مجتبی سبزه- چاپ اول 1390 –این کتاب  یکی از نفیس ترین مرقعات چاپ شده به خط مرحوم درویش عبدالمجید طالقانی (ره) است در این کتاب خط بالاتر از معانی و مفاهیم و اشعار خودنمایی میکند.قیمت:بین9000تا12000 تومان- شمارگان:3000نسخه

5-چهل سطر – 40سطر از آثار استاد مجتبی ملک زاده – شمارگان:2000نسخه – انتشارات کانون هنر ایران (پیکره) – مدیر هنری:آقای امید محکمی – 104صفحه – چاپ اول 1390 – قیمت:20000تومان

6-کلک صافی – آثار و شرح احوال استاد حاج شیخ محمدعلی صافی اصفهانی همراه با قطعاتی نفیس از خوشنویسان قدیم – تالیف و اهتمام حمید سفیدآبیان – 344 صفحه – عکاسی آثار : حمید سفیدآبیان – شمارگان : 2000نسخه – ناشر :مولف –قیمت : 100000تومان – چاپ اول 1391 – آثار خوبی در کتاب چاپ شده اما نحوه عکسبرداری یا اسکن مناسب نبوده و اکثر آثار بی کیفیت و نامناسب چاپ شده اند.

7-راز خط در آثار استاد غلامحسین امیرخانی – پژوهش و نگارش : آقای کاوه تیموری – 710 صفحه – انتشارات آبان – چاپ1391-شمارگان 2000جلد – این کتاب با شکل و فرم دیگری در سال 1389 چاپ شده بود و هدف از انتشار آن جمع بندی نظرات و انتقادات فعالان حوزه خوشنویسی برای چاپ کتاب اصلی بود – قیمت : 100000تومان

8-مشق ماندگار(کاتالوگ نمایشگاه) – 28 اثر از خوشنویسان قدیم – انتشارات موسسه آفرینش های هنری آستان قدس رضوی – چاپ اول 1390 -  قیمت : 15000تومان – تعدادی از آثار چاپ شده در این مجموعه جعلی است.

9-احوال و آثار مرحوم درویش عبدالمجید طالقانی (ره) – پژوهش و نگارش استاد غلامرضا مشعشعی – انتشارات کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی – مدیر هنری:آقای مجتبی سبزه – 768 صفحه – شمارگان : 1500جلد – چاپ اول 1391 – کتاب بسیار نفیس و ارزشمند و مرجع در زمینه خط شکسته  که حاصل 35 سال پژوهش استاد مشعشعی  می باشد .این کتاب از نظر شکل و فرم و شیوه چاپ و همچنین آثار موجود در آن منحصر به فرد بوده و از بهترین کتب چاپ شده در حوزه خوشنویسی تاکنون می باشد – قیمت : 175000تومان.

۱۰-بوستان گلستانه – 14قطعه از آثار مرحوم سید علی اکبر گلستانه – ناشر : حمید سفیدآبیان – 72 صفحه –مدیر هنری : امید محکمی – 2000نسخه – چاپ اول 1391- قیمت : 30000تومان

11- یادگارهای ماندگار از استاد فرهیخته روزگار سید مرتضی نجومی – شامل آثار نسخ ، ثلث، نستعلیق،شکسته و نقاشی ایشان – ناشر : موسسه تالیف و ترجمه و نشر آثار هنری(متن) – 25000تومان – چاپ اول 1391 – 2000نسخه – 136 صفحه

12-منتخب آثار میر عماد الحسنی در نمایشگاه و موزه رضا عباسی – چاپ اول 1389 – 50صفحه – ناشر انتشارات موزه رضا عباسی

13-گنج ملک – منتخب هنر اسلامی در کتابخانه و موزه ملی ملک – عکاس:آقای امید محکمی – 2000نسخه – چاپ اول زمستان1389 – انتشارات کتابخانه و موزه ملی ملک – 80صفحه

14-گلستان سعدی به خط استاد محمد جوادزاده – چاپ اول پائیز1389 – 2000نسخه – انتشارات نگار – 190صفحه – قیمت22000تومان

15-مناجات نامه خواجه عبدالله انصاری به خط مرحوم محمدحسین شیرازی(کاتب السلطان) – انتشارات موسسه آفرینش های هنری آستان قدس رضوی و سازمان کتابخانه ها ، موزه ها، و مرکز اسناد آستان قدس رضوی – 3000جلد – چاپ اول – 1389

16-منتخب آثار نسخ ، تعلیق و نستعلیق در نمایشگاه موزه رضا عباسی – 2000نسخه – عکاس :آقای محسن محمدخانی – ناشر : سبحان نور 1390 – 144صفحه – 25000تومان

17-منتخب آثار چلیپا در نمایشگاه موزه رضا عباسی – چاپ اول – 1390-انتشارات سبحان نور – عکاس: آقای محسن محمدخانی – 2000نسخه

۱۸-نصایح خواجه عبدالله انصاری به خط مرحوم میرعماد الحسنی - چاپ اول ۱۳۹۰ - انتشارات آبان - به سفارش کاخ موزه گلستان و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری

۱۹-پندنامه جامی به خط مرحوم میرعماد الحسنی - ناشر : موسسه تالیف - ترجمه و نشر آثار هنری(متن)-۱۳۹۰-با حمایت کتابخانه و موزه ملی ملک

۲۰-اربعین جامی به خط مرحوم سلطانعلی مشهدی  - ناشر:مشهد - خانه پژوهش - ۱۳۸۹ - به سفارش موسسه آفرینش های هنری آستان قدس رضوی

۲۱ - دعای صباح به خط نسخ محمدعلی ابن محمدشفیع تبریزی - عکاس:آقای امید محکمی - چاپ۱۳۹۰ - ناشر : موسسه تالیف - ترجمه و نشر آثار هنری(متن)

۲۲- دعای احتجاب - خط نسخ مرحوم احمد نیریزی - ناشر:موسسه تالیف - ترجمه و نشر آثار هنری(متن) - چاپ۱۳۹۰ - عکاس : آقای امید محکمی

چلیپای نستعلیق - مرحوم میرعماد(ره) - Mir Emad

مژده ای دل که مسیحا نفسی می آید / که ز انفاس خوشش بوی کسی می آید

جرعه ای ده که به میخانه ارباب کرم / هر حریفی ز پی ملتمسی می آید

المذنب الحقیر عماد الحسنی ۹۹۹

از آثار منتشر نشده مرحوم میرزا غلامرضا اصفهانی(ره) در17 سالگی

السلطان محمدشاه غازی خلدالله ملکه

تربیت یافته حضرت ظل الهی غلام رضا

۱۲۶۳

.......................................

پیشاپیش به علت کیفیت بد تصویر پوزش میطلبم

نسخ - مرحوم محمد کاظم

 تصویری که مشاهده میفرمائید مربوط به قطعه نسخی است که در پست قبلی تقدیم شما شد.تصویر و توضیحات توسط سرور ارجمندم جناب آزرم ارسال شده است:

 

 

در این تصویر که پشت قطعه قبلی است ، سطرهای افقی تماما بخط شاگرد مرحوم محمد کاظم میباشند اما در سطرهای مورب اکثر کلمات نوشته شده بخط استاد (محمد کاظم) و مابقی بخط شاگرد ایشان است. لازم بذکر است که در انتهای سیاه مشق از 2 نام "محمد" نوشته شده ، بالایی بخط استاد و پایینی بخط شاگرد است.

نسخ - مرحوم محمدکاظم

 سیاه مشق نسخ حاضر که امضای "محمد کاظم" را دارد از نظر سبک و شیوه دارای خصوصیاتی است که کمی آنرا از شیوه های دیگر رایج نسخ نویسی درزمان قاجار متمایز میکند. هر چند که اصول و قواعد یکی است اما همانطور که در این قطعه شاهد هستید، رشادت در تحریر کلمات و همچنین کشیدگی درافراشته ها (که اغلب بیشتر از 5 نقطه نگاشته شده اند) ملاحت و قدرت خاصی به مجموع اثر داده . شاید بتوان این تفاوتها را بنوعی به تفاوت اجرای حروف و کلمات در آثار نستعلیق دو هم دوره قاجاری مثل مرحوم "میرزا غلامرضا اصفهانی" و مرحوم "میرزا رضای کلهر" تشبیه نمود که هر دو در عین زیبایی ، متفاوت از یکدیگربوده وبصورت سبک و شیوه ای مجزاو مستقل درآمده اند.

در بین نسخ نویسان قاجار ، در آثار مرحوم "میرزا زین العابدین اصفهانی" (اشرف الکتاب) کلمات کمی جمع و جورتراجرا میشده اند اما در عین حال دارای زیبایی بخصوصی میباشند و یا در شیوه مرحوم "علی عسگر ارسنجانی" حروف و کلمات دارای تند و تیزی خاص ولی قدرتمندتر (یا به قولی فولادی تر) ازمرحوم "اشرف الکتاب" نگاشته میشده.

غرض از ارائه و نمایش این اثر آشنایی بیشترعلاقمندان خط نسخ با این شیوه و این استاد میباشد که متاسفانه از احوال و آثار آن مرحوم اطلاعات کافی در دست نیست و در مراجعه به مجموعه "احوال و آثار خوشنویسان" مرحوم مهدی بیانی نیز اطلاعات کافی در این خصوص نیافتم اما با نگاهی دقیق به این قطعه ، استادی و مهارت کاتب بخوبی مشهود است و صد البته خوشنویسی در این مرتبت از استادی، آثار خطی فراوانی داشته که یا از دست رفته و یا مانند خیلی از آثار نفیس هنری از کشور خارج شده و یا هنوز در مجموعۀ مجموعه داران داخلی محبوس است . لازم بذکر است که این سیاه مشق بصورت پشت و رو میباشد که روی دیگر آن (که پشت همین قطعه میباشد) فاقد امضا ی کاتب است. برای مشاهده دقیقتر اجرای بعضی از کلمات ، از اجرای 8 کلمه دراین قطعه دیتیلهایی را تهیه کردم که در اختیار عزیزان علاقمند قرار میدهم.

 

متن و عکسهای بالا توسط جناب آزرم برای بازدید کنندگان محترم ارسال شده است.

متن و آثار زیر توسط بنده تهیه شده:

در تاریخ خوشنویسی ایران شمار زیادی از هنرمندان تشابه اسم داشته و گاه سهوا آثار آنها توسط تذکره نویسان در ذیل نام فرد دیگری قرار می گیرد .پس از ارسال این قطعه توسط سرور ارجمند و برادر بزرگوارم جناب آزرم- بنده در کتب موجود و آرشیوم دنبال اثر دیگری از این خوشنویس بودم.خوشنویسانی در دوره های مختلف به نام (محمدکاظم) رقم میزدند که آثاری از آنها موجود است.از تعدادی دیگر هم هیچ اثری موجود نیست(یا بنده ندیدم).در ذیل - دو قطعه خط نسخ و ثلث به رقم محمد کاظم که در سالهای ۱۱۲۴ و ۱۲۰۶ تحریر شده اند تقدیم می شود.این دو قطعه در کتاب تازه تالیف(کلک صافی) آمده اند.دوستان چنانکه آدرسی از آثار محمدکاظم نسخ نویس بدست آوردید - بنده را مطلع فرمایند.

 

چلیپای نستعلیق - مرحوم حاجی یادگار

 دوقطعه زیر متعلق به خوشنویس چیره دست و البته گمنام دوره صفوی(حاجی یادگار)میباشد.یکی از قطعات در کتاب تازه تالیف و نفیس(شاهکارهای هنری در آستان قدس رضوی-منتخب قطعات نستعلیق)چاپ 91 آمده است.کارشناس ومشاور هنری کتاب - جناب آقای مجید فدائیان - نکته ای را در ذیل شرح احوال کاتب آورده اند به این مضمون((....جالب آنکه ، تنها یادگار به جا مانده از خوشنویس مزبور قطعه موجود در مرقع حاضر می باشد.))

 

اینک قطعه دیگری که تصویر آن در آرشیو بنده موجود است تقدیم شما عزیزان میشود.به احتمال زیاد این قطعه از ایران خارج شده باشد.

متن دو قطعه به شرح زیر است:

 مخدومی جامی علیه الرحمه والمغفره

بسا زیبا رخ نیکو شمایل / که سویش طبع مردم نیست مایل

بسا لولی وش شیرین کرشمه / که ريزد خون ز دلها چشمه چشمه

المذنب – حاجی یادگار الکاتب

........................................

ای ز لطف تو مغز دل شاداب / وی ز رای تو چشم جان روشن

کرده از حلقه کمند نگاه /( فتنه را پالهنگ در گردن)؟

المذنب حاجی یادگار الکاتب – غفر ذنوبه و ستر عیوبه